آغاز جنگ جهانی اول

جنگ جهانی اول جلسه دوم

آغاز جنگ جهانی اول

جنگ جهانی اول / جلسه دوم

آغاز جنگ جهانی اول و بهاه تراشی کشورها بر سر قدرت را در این کلسه با یکدیگر به اشتراک خواهیم گذاشت با پارس کمره همراه باشید تا دلیل  و تنشهای آغاز جنگ جهانی اول را به هم دنبال کنیم . اتحاد روسیه و بالکان  ، دوستی انگلستان با دولت عثمانی و قتل ولیعهد اتریش توسط تروریست ها و کلیه اقدامات در آغاز جنگ جهانی را به هم مرور خواهیم کرد .

آغاز جنگ جهانی اول

در وقوع جنگ جهانی اول عوامل متعددی نقش داشت مهمترین این عوامل بروز بحران های منطقه ای بود که موجب شد قدرت های رقیب اروپایی با مداخله در آن به قدرت نمایی بپردازند این قدرت نمایی به تدریج صف‌بندی کشورهای بزرگ را مشخص تر نمود تا سرانجام به وقوع جنگ جهانی منجر شد عمده ترین بحران های به وجود آمده پیش از جنگ اول جهانی عبارتند از

1- بحران بالکان بحران اول ۱۸۷۶ تا ۱۸۷۷ میلادی

بالکان کلمه ترکی به معنای کوهستان و شامل کشورهای آلبانی بلغارستان کرواسی بوسنی و هرزگوین صربستان مونته نگرو رومانی یونان و مقدونیه می باشد

  • این منطقه تا جنگ جهانی اول جزو قلمرو عثمانی بود
  • البته اغلب ساکنین آن مسیحی بودند
  •  و چون از نژاد اسلاو بودند مورد حمایت روسیه بودند پیش از جنگ جهانی اول در دو مقطع این منطقه بحرانی شد
  • همچنین دخالت روسیه و کشورهای اروپایی وضعیت را بدتر کرد

بحران اول در فاصله سال‌های ۱۸۷۶ و ۱۸۷۷ میلادی اتفاق افتاد شروع این بحران از بوسنی هرزگوین بود مردم هرزگوین به علت فشارهای مالیاتی امپراتوری عثمانی سر به شورش برداشتند در آن گروه‌های سیاسی قومی و دینی متخاصم مانند مسلمان کاتولیک ارتدکسی

گسترش دخالت روسیه در باب شورش

  • اسلاو و حتی ترکها متحد شده و علیه حکومت عثمانی قیام کردند
  • دولت اتریش حامی شورشیان بود
  • عثمانی ها با شدت عمل نسبت به این قیام عمل کردند
  • دامنه این قیام به بلغارستان رسید و شورشیان که نام کمیته انقلابی بخارست داشتند
  • علیه ماموران عثمانی وارد عمل شده و با خشونت هر چه تمامتر به کشتن ماموران عثمانی و حتی روستاها دست زدند
  • این واقعه فرصت مناسبی برای دولت روسیه فراهم آورد تا در امور منطقه دخالت کنند
  • سردار روسی با لشکری مجهز به کمک شورشیان رفت روسها  ابتدا  با اتریش قراردادی محرمانه امضا و سپس به عثمانی اولتیماتوم اتمام حجت داد که در مجادله میان صرب ها با مردم بوسنی و مونته نگرو که مسلمان بودند دخالت نکند
  • با وساطت قدرت های اروپایی کنفرانس استانبول برگزار شد
  • اروپاییان آمرانه به عثمانی دستور دادند تا در امور این مناطق اصلاحات موثری انجام دهد

آغاز جنگ جهانی اول

نقش قدرتهای اروپایی در آن زمان

قدرتهای اروپایی هرکدام در پی منافع خاص خود در بالکان بودند بنابراین ضمن رقابت با هم سعی داشتند از این وضعیت بهره ببرند مثلاً روسیه و انگلستان در همان شرایط که از سرکوب شورش ها به وسیله عثمانی حمایت می کردند و در خفا به شورشیان اسلحه و کمک مالی می کردند

اتحاد روسیه و بالکان

اوج بحران در سال ۱۸۷۷ میلادی بود که روسیه با متحد کردن ملل بالکان به ویژه بلغارها و رومانیایی ها به عثمانی اعلام جنگ داد و هدف این کشور تصرف استانبول کنترل تنگه‌های بسفر و داردانل و حمایت از ملل مسیحی بالکان بود اگر چه روس ها موفقیت چشمگیری کسب نمودند اما در تصرف استانبول عاجز ماندند

شکل گیری اتحاد روسیه و بالکان

  • در ضمن روس ها در مناطق متصرفه شروع به قتل عام مسلمانان کردند
  • اندکی بعد صربستان و سپس مونته‌نگرو اعلام استقلال نموده و به نفع روسیه به عثمانی اعلام جنگ دادند
  • این امر کار را برای عثمانی بغرنج تر کرد
  • استانبول در آستانه اشغال قرار گرفت
  • به همین دلیل عثمانی پیشنهاد صلح داده و به بلغارستان و بوسنی‌هرزگوین خودمختاری داد
  • به روسها اجازه استفاده کامل از تنگه ها را داد
  • در این بین قرار شد در محل سن استفانو پاچیل کوی قرارداد صلح منعقد شود
  • این قرارداد به نفع انگلستان فرانسه و اتریش نبود به همین دلیل به آن مخالفت پرداخته و طرح کنگره برلن را فراهم آوردند
  • به همین دلیل به تقویت عثمانی اقدام نمودند

دوستی انگلستان با دولت عثمانی

از جمله انگلستان روابط دوستانه با عثمانی آغاز و حتی ناوگانی برای حفاظت تنگه ها به عثمانی اعزام نمود اتریش نیز اگرچه قرارداد سری با روسها داشت اما از گسترش نفوذ روس ها در میان ملل مجاور که بخشی از آن ها در قلمرو اتریش بودند هراس داشت به همین دلیل به هم پیمانی با انگلستان متوجه شد فرانسه و آلمان اگر که خطر کمتری آنها را تهدید می کرد اما در هر حال روس ها را خطری جدی تلقی کرده و سعی در مقابله با این تهدید را نموده اگرچه هر دو کشور با یکدیگر دشمن بودند اما در این مورد اتفاق نظر داشتند

آغاز جنگ جهانی اول

طرحهای روسیه پس از موفقیت در سن استفانو

روسیه پس از موفقیت در صلح سن استفانو طرح بلغارستان بزرگ را مطرح کرد هدف روسها از اعلام بلغارستان بزرگ که شامل بوسنی مقدونیه و کل سرزمین های مابین دانوب و دریای اژه بود عبارتند از:

1) دستیابی به دریاهای آزاد از طریق دریای مدیترانه

2) این دولت دست نشانده روسها بود و ملل اسلاو منطقه را نیز تحت حمایت می گرفت و به همین دلیل نفوذ روز ها در بالکان بیشتر می‌شد

در نهایت کشورهای بزرگ اروپایی ضمن اعتراض به روز ها به تقویت عثمانی پرداخته و روسها در برابر فشارهای بین‌المللی طرح قرارداد برلن را پذیرفت در ۱۸۷۸ کنگره برلین به ابتکار بیسمارک برگزار شد روسها با تمام تلاشی که کردند نتوانستند به اهداف خود دست یابند

مهمترین بندهای توافقنامه برلین عبارتند از:

1- بلغارستان به دو بخش تقسیم شد و قلمرو آن محدود شد و بخشی از آن به یونان داده شد

2- اداره بوسنی هرزگوین به اتریش داده شد

3- مونته نگرو استقلال یافت

4- صربستان و رومانی مستقل اعلام شدند

5- ضمن تاکید بر حقوق اقوام و اقلیت ها در عثمانی برخی از اراضی مانند بندر باتوم و مناطق اردهان و قارص به روسیه داده شد و برخی مناطق مانند بایزید به عثمانی مسترد شد

این توافقنامه با ایجاد کشور های کوچک در بالکان زمینه را برای برخوردهای بعدی میان این ملل فراهم آورد و همین امر موجب دخالت بیشتر دول اروپایی در امور بالکان شد بنابراین عثمانی با طفره رفتن از انجام اصلاحات و نیز درگیری میان این ملل بحران بزرگتری در سال‌های ۱۹۱۱ تا ۱۹۱۳ میلادی به وقوع پیوست که جرقه اصلی جنگ در آن بحران زده شد و در ادامه اشاره خواهد شد

2- بحران مراکش

بحران مراکش اصلی‌ترین میدان رقابت میان فرانسه و آلمان در آفریقا بود

اهمیت سوق‌الجیشی این سرزمین و نزدیکی و مجاورت آن با الجزایر مستعمره مهم فرانسه موجب اصلی دخالت آلمان در این سرزمین بود به ویژه انعقاد پیمان دوستی میان فرانسه و انگلستان آلمان را نگران ساخت این بحران در دو نوبت بروز کرد

آغاز جنگ جهانی اول

الف) بحران طنجه:

در سالهای ۱۹۰۵ تا ۱۹۰۶ که طی آن قیصر آلمان ویلهلم دوم با سفر به مراکش در شهر طنجه استقلال مراکش را به رسمیت شناخت هدف اصلی آلمان برهم‌زدن پیمان دوستی فرانسه و انگلستان بود آلمان پیشنهاد برگزاری کنفرانس بین المللی داد این کنفرانس در سال ۱۹۰۶ در الجزیره برگزار شد و با حمایت انگلستان از فرانسه اقدامات آلمان ناکام ماند تنها توفیق آلمان برکناری وزیر خارجه فرانسه تئوفیل دلکسه بود اداره مراکش طبق این کنفرانس به اسپانیا و فرانسه داده شد اما در عوض امتیازاتی مالی و گمرکی برای فرانسه در این کشور در نظر گرفته شد

ب) بحران اغادیر یا اقادیر:

در سال ۱۹۱۱ میلادی فرانسه با استفاده از گرفتاری آلمان در مجادله بین ایتالیا و عثمانی و نیز ضعف اسپانیا در اداره مراکش به اشغال چندین شهر مراکش پرداخت آلمان ناوگان جنگی خود موسوم به پانتر را به بندر اغادیر اعزام کرد و در برابر فرانسه نیز تهدید به جنگ نمود و با وساطت انگلستان آلمان در عوض دریافت مناطقی در سرزمین کنگوی فرانسه قیمومت فرانسه بر مراکش را پذیرفت

  • به طور کلی از دخالت در مراکش صرفنظر نمود
  • فرانسویان این بار نیز نخست وزیر خویش ژوزف کابیو را برکنار کردند
  • تا خشم آلمان فروکش کند البته او را متهم به چاپلوسی و ضعف در برابر آلمان نمودند
  • اما او سیاست ضد آلمانی داشت و برکناری او به نفع آلمان بود

3- بحران دوم بالکان ۱۹۰۸ میلادی

ایالات بوسنی و هرزگوین اسما متعلق عثمانی بود اما از سال ۱۸۷۱ میلادی اداره آن به امپراتوری اتریش هنگری مجارستان داده شده بود بروز شورشی در پایتخت عثمانی قسطنطنیه به دو دولت اتریش هنگری و روسیه این فرصت را داد تا در بالکان قدرت نمایی کنند بنابراین وزرای خارجه اتریش هنگری و روسیه در سال ۱۹۰۸ میلادی قراردادی محرمانه میان خود امضا کردند

که طی آن اتریش هنگری سرزمین بوسنی هرزگوین را به کشور خود ملحق نمود در عوض اتریش در برابر عبور آزادانه ناوگان روسیه از تنگه‌های بسفر و داردانل موضع موافق گرفت اتریش سرزمین بوسنی و هرزگوین را بدون دردسر به خاک خود ضمیمه نمود اما روسیه در اعزام ناوگان خود به تنگه ها با مخالفت و تهدید انگلستان مواجه شد و از آن صرف نظر کرد

واکنش اروپاییها

انضمام بوسنی و هرزگوین موجب دو واکنش شدید در اروپا شد نخست دولت صربستان در رویا تشکیل صربستان بزرگ بود که ملل اسلاو جنوبی ساکن در بوسنی و هرزگوین را شامل می شود و قصد جنگ با اتریش داشت و دوم آنکه روسیه در معامله فوق هیچ سودی نکرده بود اگر میان اتریش و صربستان جنگی اتفاق می‌افتاد می‌بایست بنا به ملاحظات نژادی از اسلاو ها دفاع و به اتریش اعلام جنگ دهد که در وضعیت انقلابی موجود در روسیه و گرفتاری این کشور در شرق و نیز در سرزمین عثمانی این جنگ به صلاح منافع روسیه نبود بنابراین روسیه مجبور به سکوت شد و صربستان نیز علیرغم فشار ناسیونالیست های داخلی مجبور شد موقتا از ادعای خود بر بوسنی‌هرزگوین چشم‌پوشی نماید اما نقطه آغاز جنگ از همین جا شکل گرفت

4- حمله ایتالیا به لیبی

در سال ۱۹۱۱ میلادی و در اوج بحران دوم بالکان ایتالیا برخلاف میل و سیاست آلمان به عثمانی اولتیماتوم داد و واگذاری طرابلس و سرزمین لیبی را خواستار شد و بلافاصله به این سرزمین نیرو اعزام کرد این امر به زیان اتحاد مثلث و دولت آلمان بود و همین واقعه موجب شد که در بحبوحه جنگ جهانی ایتالیا از صف متحدین خارج و وارد صف متفقین گردد

5- بحران سوم بالکان ۱۹۱۲ تا ۱۹۱۳ میلادی

روسیه علت اصلی وقوع دوره سوم بحران در منطقه بالکان بود این کشور که در دوره دوم بحران بازی را مقابل دول اروپایی به ویژه آلمان و اتریش باخته بود و شاهد موفقیت اتریش بود تلاش نمود تا هم خفت ناشی از شکست قبلی را جبران نموده و هم عثمانی را تضعیف نماید تا بتواند بر تنگه ها دست یابد در ۱۹۱۲ میلادی منطقه خودمختار مونته‌نگرو به عثمانی اعلام جنگ داد بلغارستان صربستان و یونان به نفع مونته‌نگرو و با پشت گرمی روسیه به عثمانی اعلام جنگ دادند

خلاصه جنگ مونته‌نگرو با دولت عثمانی

  • با سپاهی بیش از ۷۰۰ هزار نفر که برای نخستین بار از هواپیما نیز در جنگ استفاده شد
  • سپاه ۳۰۰ هزار نفری عثمانی را شکست داده
  • همچنین نیروهای متحد تا دروازه های استانبول پیش رفتند
  • با وساطت و مداخله آلمان و اتریش و علیرغم میل روسیه عثمانی قرارداد بخارست را در ۱۹۱۳ امضا کرد و سرزمین های اروپایی خویش چشم پوشی کرد

تشنجهای ناشی از دخالت های روسیه ، ایتالیا و اتریش

  • در ۱۹۱۳ میلادی میان کشورهای متحد بر سر تقسیم غنایم جنگ با عثمانی جنگ در گرفت
  • همین امر بالکان را در یک جنگ داخلی عمیق فرو برد
  • مداخلات روسیه ایتالیا و اتریش وضع را بغرنج تر نمود
  • بلغارستان با حمایت اتریش و صربستان با حمایت روسیه علیه هم اعلام جنگ نمودند
  • اما اتریش به این دلیل که اتحاد مثلث از منافع این کشور در بالکان حمایت نکرده از کمک به بلغارستان خودداری کرد
  • در نتیجه صربستان با حمایت کامل روسیه در بلغارستان پیروز شد
  • در نتیجه قراردادی در اوایل ۱۹۱۴ در لندن برگزار شد
  • این قرارداد تا حدودی منافع روسیه را تامین می‌کرد بنابراین بحران سوم بالکان به سود روسیه خاتمه یافت

6- قتل ولیعهد اتریش و آغاز جنگ اول جهانی

در 28 ژوئن 1914م ولیعهد اتریش آرشیدوک فرانتس فردیناند و همسرش سوفیا چوتک در سارایوو پایتخت بوسنی به دست گاوریلو پرنسیب ترور شد ضارب از ناسیونالیست‌های افراطی صرب و از اعضای گروه دست سیاه بود البته برخی عقیده دارند که زمینه های این ترور در خود اتریش فراهم شده بود به گونه ای که اتومبیل فاقد ایمنی کافی بود و مسیر حرکت وی در سارایوو نیز طوری طرح ریزی شده بود که برای تروریست ها دشواری وجود نداشته باشد در ضمن در همان ابتدای مسیر تروریستی دیگر قصد جان ولیعهد را نمود که جان سالم به در برد و گارد امنیت او را به ادامه مسیر تشویق نمود ولیعهد اتریش با دخالت در امور مجارستان که جزئی از امپراتوری اتریش بود موجبات نارضایتی داخلی را فراهم آورده بود این ترور نقطه آغاز جنگی شد که تا آن زمان در تاریخ جهان کمتر نظیر داشت

ترور ولیعهد اتریش و آغاز جنگ جهانی اول

  • ابتدا دولت اتریش به صربستان دستور تحقیق در مورد این ترور با حضور نمایندگان اتریش شد
  • صربستان امر تحقیق را پذیرفت
  • همچنین دخالت کشور خارجی از جمله اتریش در این امر را رد کرد
  • به همین دلیل اتریش به صربستان اعلام جنگ داد
  • ( لشکریان صربستان   از قبل آماده این جنگ بودندبه مرزهای صربستان اعزام کرد)
  •   روسیه به نفع صربستان به اتریش اعلام جنگ داد
  • آلمان نیز به حمایت از اتریش به روسیه اعلام جنگ نمود
  • درضمن آلمان به بلژیک  که کشوری بی‌طرف بود حمله نمود
  • این کار موجب اعلام جنگ انگلستان و آلمان شد
  • فرانسه نیز به نفع انگلستان به آلمان اعلام جنگ نمود
  • بدین گونه متحدین شامل اتریش-مجارستان و آلمان و عثمانی و بلغارستان و ایتالیا با متفقین شامل انگلیس فرانسه روسیه صربستان و مونته نگرو که ژاپن پرتغال یونان و رومانی نیز از آنان حمایت می‌کردند مدت ۴ سال با یکدیگر جنگیدند

آغاز جنگ جهانی اول

دوره صلح مسلح

جنگ جهانی اول جلسه اول

دوره صلح مسلح

طراحی سایت پارس کمره / قرار ما  صفحه اول گوگل

به بخش مقاله کده سایت  پارس کمره خوش آمدید.  ما برای شما 5 جلسه از مهمترین اتفاقات جنگ جهانی اول گردآوری کرده ایم  . اگر به جزییات جنگ جهانی اول اهمیت میدهید  ، به شما پیشنهاد میکنیم این 5 جلسه را حتما دنبال کنید تا با جذابترین این اتفاقات و نقش کشورها و همه چیر درباره دوره صلح مسلح آشنا شوید . کلیه کشورها و اختیاراتی که شاید تا کنون از آنها بی اطلاع بوده اید در این جلسات با تمام جزییات ذکر خواهد شد  . با ما همراه باشید

 جنگ جهانی اول / جلسه اول

 

دوره صلح مسلح

علت نامیدن دوره صلح مسلح

  • دوره ۴۳ ساله یعنی فاصله سال‌های ۱۸۷۱ تا ۱۹۱۴ میلادی را شامل می‌شود
  • معاهده فرانکفورت در سال ۱۸۷۱ مبنای آغاز این دوره است
  • زیرا در این سال ارتش آلمان تحت فرمان بیسمارک ارتش فرانسه به فرماندهی ناپلئون سوم را شکست داده و پاریس را اشغال کرده و ناپلئون به انگلستان تبعید شد
  • مهمترین بخش معاهده فرانکفورت الحاق دو سرزمین بسیار مهم آلزاس و لرن به آلمان بود
  • نتیجه دیگر این عهدنامه فروپاشی نظام سلطنتی در فرانسه که ناپلئون سوم به تقلید از ناپلئون بناپارت تشکیل داده بود و تشکیل جمهوری سوم جمهوری اول شامل دوران انقلاب کبیر فرانسه تا سال ۱۸۰۴ میلادی که ناپلئون بناپارت امپراطوری و اعلام می نمود می شود
  • جمهوری دوم نیز سال‌های پس از سقوط ناپلئون بناپارت یعنی ۱۸۱۴ میلادی تا ۱۸۵۲ را به تناوب شامل می شود

دوره صلح مسلح

الحاق آلزاس و لرن به آلمان

الحاق آلزاس و لرن به آلمان و ترس فرانسه از تهدید آلمان موجب شد که فرانسه به جلب متحدینی برای خویش براید تا هم جنبه بازدارندگی در برابر تهدیدات آلمان عملی گردد و هم در صورت امکان بتواند مناطق اشغالی را پس گیرد بنابراین در این دوره دول اروپایی وارد دسته بندی سیاسی شده و اگرچه در ظاهر در حالت صلح بودند اما در خفا به تقویت قدرت نظامی خویش پرداخته و برای یک جنگ آماده می‌شدند به همین دلیل این دوره را دوره صلح مسلح می گویند

اقدامات آلمان پس از معاهده فرانکفورت

  • پیروزی آلمان بر فرانسه موجب شد که این کشور به قدرت برتر نظامی در اروپا تبدیل شود
  • اما این امر موجب شد که آلمان برای حفظ موقعیت خویش در برابر فرانسه و نیز به زانو درآوردن انگلستان مهمترین رقیب آلمان اقداماتی انجام داد
  • که مهمترین این اقدامات عبارتند از :

1- تشکیل اتفاق امپراتوران سه گانه

در سال ۱۸۷۱ میلادی ویلهلم اول امپراتور آلمان با فرانسوا ژوزف امپراتور اتریش معاهده اتحادی منعقد کردند و سال بعد تزار روسیه یعنی الکساندر دوم که به امپراتور آلمان علاقه مند بود به این اتحاد پیوست این اتحاد را اتفاق امپراتوران سه گانه می گویند تشکیل این اتحاد بیشتر به نفع آلمان بود و توانست تا حدود زیادی امکان تلافی فرانسه را متوقف سازد

این اتفاق میان امپراتوران سه گانه در ۱۸۷۱ میلادی و پس از شکست عثمانی از روسیه و تحمیل قرارداد سن استفانو به این کشور به پایان رسید آلمان که در استراتژی بلندمدت خویش آرزوی تحقق محور برلین استانبول را در سر ­میپروراند تمایلات توسعه طلبانه روسیه را نتوانست بپذیرد دخالت آلمان در رقابت میان روسیه و اتریش در بالکان به نفع اتریش موجب شد امپراتور روسیه از این اتفاق خارج شده و فقط آلمان و اتریش بمانند

2- تقویت مبانی نظامی و توسعه نیروی دریایی

  • آلمانی ها برای رقابت با انگلستان به تقویت نیروی دریایی خویش پرداخت
  • به طوری که در سال ۱۸۸۲ میلادی نیروی دریایی آلمان در شرایط برتری نسبت به انگلستان قرار گرفت
  • قیصر جدید آلمان یعنی ویلهلم دوم با طرح ادعای مکانی زیر آفتاب به سهم خواهی از انگلستان پرداخت
  • به عقیده یافت که نقشه مستعمراتی جهان باید بازنگری شده
  •  همچنین سهمی درخور به آلمان داده شود علاوه بر این صنعت و تجارت آلمان در همین مدت رشد خیره کننده ای کرده بود و آلمان متقاضی سهمی از بازار تجاری جهان و سهمی از مراکز تولید مواد اولیه و خام داشت

دوره صلح مسلح

3- گسترش مستعمرات در حوزه آفریقا و اقیانوس آرام

  • در ۱۸۸۰ میلادی سرزمینی حدود یک میلیون کیلومتر مربع به عنوان آفریقای خاوری آلمان به اشغال آلمان درآمد
  • این سرزمین شامل کشورهای بروندی تانزانیا و رواندا بود
  • آلمان برای اداره این سرزمین کارل پتروس را مأمور تاسیس سکونتگاهی برای آلمانی‌ها در زنگبار نمود
  • با شکست دادن سلطان زنگبار موقعیت آلمان در این سرزمین تثبیت شد

تقسیم غنایم میان انگلیس و بلژیک

اما با شکست آلمان در جنگ اول جهانی این مستعمره میان انگلیس و بلژیک تقسیم شد علاوه بر این در جنوب غربی قاره آفریقا و به ویژه کشور نامیبیا آلمانی ها در سال ۱۸۸۴ میلادی قلمرو مستعمراتی تشکیل دادند و تا به امروز اثرات این حضور کوتاه مدت که تا ۱۹۱۵ میلادی به طول انجامید باقی مانده است مستعمرات آفریقا برای آلمانی‌ها نفع چندانی نداشت و حتی هزینه بردار هم بود در غرب آفریقا نیز سرزمین کامرون و توگو مستعمره آلمان بود

گسترش مستعمرات آلمان در اقیانوس آرام شامل جزایر گینه نو، فائورو جزایر مارشال ماریانا کارولین و ساموآ بود

4- تشکیل اتحاد مثلث

در سال ۱۸۸۲ میلادی به پیمان دو جانبه باقیمانده از اتفاق مثلث میان آلمان و اتریش کشور ایتالیا نیز افزوده شد الحاق ایتالیا یکی از نقاط الهام آمیز در این امر بود زیرا ایتالیا با اتریش جدال داشت این اتحاد که با شرکت سه کشور اتریش آلمان و ایتالیا با محوریت آلمان امضا شد مدت دار بود و ۵ سال اعتبار داشت اما به دلیل مسائل سیاسی چهار دوره دیگر نیز تمدید شد ۱۸۸۷ تا ۱۸۹۱ و ۱۹۰۲ تا ۱۹۱۲ میلادی این اتحاد در اساس با این هدف امضا شد که اگر هر کدام از اعضا مورد تهاجم فرانسه قرار گیرند بقیه اعضا باید به کمک کشورهای مورد تهاجم بروند این اتحاد از همان ابتدا مشکلاتی داشت که سرانجام به فروپاشی آن و شکست در جنگ جهانی اول منجر شد مشکلات اولیه این اتحاد عبارت اند از

دوره صلح مسلح

1- آلمان در این اتحاد بر دو کشور اتریش و ایتالیا مسلط بود اما :

  • رویه مزدورانه در روابط میان اعضا در پیش گرفت
  • به این معنی که ایتالیا و اتریش بر سر مسئله بالکان و شرق مدیترانه با هم اختلاف شدیدی داشتند
  • و آلمان در این اختلاف نقش میانجی داشت
  • اما به علت هم نژادی با اتریش بیشتر جانب اتریش را گرفت
  • همچنین ایتالیا که با فرانسه بر سر مسائل لیبی و تونس رقابت داشتند
  • و در این رقابت به حمایت آلمان نیازمند بود ناچار شد سکوت نماید
  • اندکی بعد یعنی سه سال پیش از وقوع جنگ جهانی اول و در سال ۱۹۱۱ میلادی ایتالیا با عثمانی بر سر مسئله طرابلس لیبی وارد جنگ شد
  •  و انتظار داشت که آلمان از آن کشور حمایت کند
  • اما آلمان که با عثمانی روابط بسیار خوبی داشت اقدامی مثبت به نفع ایتالیا انجام نداد
  • بنابراین ایتالیا متقاعد شد که اتحاد مثلث در اصل اتحاد میان کشورهای ژرمنی است و ایتالیا در آن نقشی ندارد
  • به همین دلیل تلاش نمود رویه متفاوت با اتحاد در پیش گیرد که به خروج این کشور از اتحاد در بحبوحه جنگ اول جهانی انجامید

2- آلمان در برابر اتریش نیز رویه مزدورانه داشت زیرا :

در سال ۱۸۸۷ میلادی دور از چشم اتریش با روسیه دشمن اصلی اتریش مصالحه نمود و متصرفات شرق اروپا او را تایید نمود به همین دلیل برخلاف نام اتحاد در واقع هیچ نوع همدلی میان اعضا وجود نداشت

شکل گیری اتفاق مثلث و اقدامات فرانسه در این زمینه

فرانسه پس از شکست ۱۸۷۱ میلادی از آلمان و به موازات آلمان در صدد برآمد تا با جذب کمک قدرت‌های اروپایی هم خطر آلمان را رفع نمایند هم در صورت امکان سرزمین‌های آلزاس و لرن را باز پس گیرد بنابراین شکل گیری اتفاق مثلث با اراده و خواست فرانسه صورت گرفت

نقش کنفرانس برلین

در کنفرانس برلین به سال ۱۸۷۸ میلادی و به ابتکار بیسمارک برای پایان جنگ عثمانی و روسیه برگزار شد حمایت غیر مستقیم آلمان از عثمانی و برقراری نوعی سازماندهی ضد روسی در سرزمین بالکان موجب رنجش روسیه از آلمان شد و این فرصت مناسبی در اختیار فرانسه قرار داد تا وارد اتحادیه با روسیه بر ضد آلمان شود اما قدرت بیسمارک این امر را موقتاً به تاخیر انداخت تا با مرگ وی و ویلهلم اول و جلوس ویلهلم دوم و به واسطه سیاست غیر عقلانی وی این فرصت برای فرانسه فراهم آمد و فرانسه از نیاز مبرم روسیه به منابع مالی استفاده نمود و با پرداخت وام که جمع آن تا سال ۱۹۰۵ میلادی به بیش از ۱۳ میلیارد فرانک رسیده بود جنگ روسیه و ژاپن و شکست روسیه از ژاپن اگرچه بر روابط دو کشور تاثیر گذاشت اما در روند اتحاد دو کشور خللی به وجود نیاورد

دوره صلح مسلح

روابط فرانسه و روسیه در دوره صلح مسلح

  • در عین حال فرانسه تلاش نمود تا اختلافات میان خود و روسیه را حل کند
  • مبتکر و طراح دیپلماسی فرانسه در این سال ها دلکسه وزیر امور خارجه فرانسه بود
  • او سیاست خارجی فرانسه را بر سه رکن قرار داد :
  •  درستی و نزدیکی به روسیه
  • سست نمودن پیوند ایتالیا و اتحاد مثلث
  • عقد قرارداد دوستی با انگلستان

دلکسه متوجه شد که نزدیکی به روسیه کار چندان ساده‌ای نیست چرا که حوزه مورد علاقه روسیه در این سال‌ها شرق دور چین و ژاپن بود و فرانسه هیچ علاقه‌ای به این حوزه نداشت و دیگر آنکه در حوزه مدیترانه و عثمانی نیز اختلافات جدی وجود داشت به همین دلیل فرانسه از اهرم کمک مالی استفاده نمود و با ادامه دادن وام به این کشور موجب نزدیکی دو کشور را هر چه بیشتر فراهم آورد به همین دلیل در ۱۸۹۹ میلادی دو کشور توافقنامه‌ای امضا و به اختلافات خود تا حدود زیادی خاتمه دادند

مسئله بالکان

بالا گرفتن اختلاف اتریش و ایتالیا بر سر مسئله بالکان فرصت مناسبی برای فرانسه و شخص دلکسه بود ایتالیا علاوه بر تضاد با اتریش از سیاست آلمان در مواجهه با این تضاد دلگیر بود و پادشاه ایتالیا یعنی ویکتور امانوئل سوم سیاست دوستانه ای نسبت به فرانسه داشت به همین دلیل در شرایطی که ایتالیا سرگرم مذاکرات تجدید اتحاد مثلث با آلمان و اتریش بود محرمانه با فرانسه توافقنامه امضا نمود طی این توافقنامه که در سال ۱۹۰۲ میلادی امضا شد ایتالیا متعهد شد که در صورت بروز جنگ میان آلمان و فرانسه این کشور بی طرف بماند درعوض فرانسه مستعمرات ایتالیا در شمال آفریقا را به رسمیت شناخت بنابراین دلکسه قدم دوم دیپلماسی خود را نیز به خوبی برداشت

گام سوم دیپلماسی دلکسه نزدیکی و اتحاد با انگلستان بود این امر هم دشواری‌های خاصی داشت دو کشور در مناطق مستعمراتی شمال آفریقا و آسیا اختلافات عمیقی داشتند پس از کش و قوس‌های زیاد سرانجام دو کشور در سال ۱۹۰۴ میلادی به توافق رسیدند

دوره صلح مسلح

آنتانت کوردیال

این توافقنامه که به نام آنتانت کوردیال معروف است شامل یک توافق مستعمراتی و حوزه نفوذ بود بر اساس آن فرانسه از ادعای خود در مورد سودان چشم پوشید و در عوض انگلستان دست فرانسه را در مراکش باز گذاشت در مورد آسیا دو کشور توافق کردند کشور سیام تایلند را به دو بخش نفوذ تقسیم کردند در جزایر اقیانوسیه نیز به همین ترتیب توافق شد در مورد جنوب آفریقا نیز زامبیا را میان خویش تقسیم کردند و همین توافق در مورد مرزهای نیجریه نیز صورت گرفت این توافقنامه به زیان آلمان بود و موازنه قدرت به زیان این کشور رقم خورد

کشمکش آلمان و روسیه

آلمان و صدر اعظم این کشور یعنی بولو، دلکسه راه خطر جدی بر سر راه توسعه طلبی خویش می‌دانست به همین دلیل برای ناکام گذراندن طرح دلکسه به اختلاف روسیه و انگلستان دامن زرد و تلاش کرد روسیه را از فرانسه دور کند که البته در این راه ناکام شد زیرا روسیه به سیاست‌های آلمان اعتماد نداشت و مسئله وام های فرانسه نیز عامل دیگری در این زمینه بود

استقلال مراکش

بنابراین آلمان متوجه حوزه آفریقا و کشور مراکش شد مراکش تا این زمان هنوز استقلال داشت فرانسه تلاش کرد این کشور را مستعمره خویش سازد و همان سیاست در مورد الجزایر را در مورد مراکش پی گرفت به همین منظور شروع به پرداخت وام به این کشور نمود و نیز به بهانه اینکه شورشیان الجزایر به مراکش پناه می آوردند در امور داخلی مراکش شروع به مداخله نمود شاه جوان و بی تجربه مراکش که به تازگی به جای پدر به تخت نشسته بود در صدد نوگرایی برآمد و همین موجب واکنش نیروهای سنت‌گرا بر علیه او شد این امر موجب نزدیکی وی به فرانسه شد تا جایی که فرانسه با جلب رضایت انگلستان طرح قیمومت مراکش را به سلطان عبدالعزیز داد در واکنش به این امر آلمان به فرانسه اعتراض کرد و آن کشور را تهدید به جنگ نمود

عزل دلکسه

  • نخست وزیر فرانسه روویه این تهدید را جدی گرفت خواهان عقب‌نشینی فرانسه از مراکش شد و جنگ با آلمان را مساوی با خطر جنگ جهانی دانست
  • اما دلکسه معتقد بود این تهدید جدی نیست و مخالف خروج از مراکش بود
  • نخست وزیر مجبور شد دلکسه را عزل کند
  • آلمان نیز که به هیچ وجه خواهان جنگ با فرانسه نبود بعد از خود یعنی براندازی دلکسه نایل آمد اما دولت فرانسه سیاست‌های دلکسه را همچنان تعقیب نمود و به همین دلیل آخرین حلقه دیپلماسی دلکسه یعنی نزدیکی انگلستان و روسیه به هم دیگر کلید خورد
  • دو کشور انگلستان و روسیه که اختلافات شدیدی به ویژه در آسیا با هم داشتند با وساطت فرانسه سرانجام در سال ۱۹۰۷ میلادی در پایتخت روسیه سن پترزبورگ قراردادی در سه بند امضا کردند

دوره صلح مسلح

نقش ایران در دوران صلح مسلح

به موجب بند اول روسیه از کلیه دعاوی خود در مورد افغانستان چشم پوشی کرد در بند دوم این قرارداد روسیه از کلیه دعاوی خود در تبت نیز صرف نظر کرد دربنده سوم ۲ کشور ایران را به دو منطقه نفوذ و یک منطقه بی طرف تقسیم نمودند در مقدمه این قرارداد به تاکید هر دو کشور بر استقلال و تمامیت ارضی ایران اشاره شده بود که در واقع امری برای فریب ایران بود و سپس مناطق نفوذ به صورت دقیق ترسیم گردید منطقه نفوذ روسیه از شمال خطی که از قصر شیرین می گذشت و به اصفهان یزد و خواف می رسید بود و منطقه نفوذ انگلستان از جنوب خطی که ناحیه گزیک در افغانستان آغاز و از بیرجند و کرمان می‌گذشت به بندرعباس می‌رسید تعیین شد در مورد خلیج فارس نیز با زیرکی سر اسپرینگ رایس وزیر مختار انگلستان نکته‌ای گفته نشد و این دست انگلستان را در خلیج فارس باز گذاشت

با توافق ۱۹۰۷ میلادی میان انگلستان و روسیه اتفاق مثلث در برابر اتحاد مثلث شکل گرفت و دسته بندی های اروپا تکمیل گردید

  • جلسه دوم  جنگ جهانی اول و دوره صلح مسلح
  • حلسه سوم جنگ جهانی اول و دوره صلح مسلح
  • جلسه چهارم جنگ جهانی اول و دوره صلح مسلح
  • جلسه پنجم جنگ جهانی اول و دوره صلح مسلح

نویسنده مقاله های تخصصی تاریخ و ادبیات

سیاوش کمره ای

09351686140